ท้องเสีย ท้องอืด เรื่องกวนใจที่แก้ได้ด้วย “Activated Charcoal”
อาการท้องเสีย ท้องอืด หรือมีลมในกระเพาะอาหาร เป็นปัญหาทางเดินอาหารพื้นฐานที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นผลจากการทานอาหารไม่สะอาด (อาหารเป็นพิษ) การเปลี่ยนสถานที่เดินทาง หรือแม้แต่ความเครียด ซึ่งอาการเหล่านี้หากไม่รีบดูแล อาจทำให้ร่างกายอ่อนเพลียและเสียสมดุลได้
1. ทำความรู้จักกับอาการ “ท้องเสีย” และ “ท้องอืด”
- อาการท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากการที่ลำไส้ติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสจากอาหารและน้ำที่ไม่สะอาด ทำให้ลำไส้บีบตัวผิดปกติและขับของเสียออกมาในลักษณะเหลว
- อาการท้องอืด (Bloating/Flatulence): เกิดจากก๊าซส่วนเกินในระบบย่อยอาหาร ซึ่งอาจมาจากกระบวนการย่อยอาหารที่ไม่สมบูรณ์ หรือการที่เชื้อจุลินทรีย์ในลำไส้ทำปฏิกิริยากับสารพิษจากอาหารที่ตกค้าง
2. Activated Charcoal คืออะไร?
Activated Charcoal (หรือที่เรียกกันติดปากว่า Carbon) ไม่ใช่ถ่านหุงต้มทั่วไป แต่เป็น “ถ่านกัมมันต์” ที่ผ่านกระบวนการกระตุ้นด้วยความร้อนสูงจนเกิดรูพรุนมหาศาล ซึ่งรูพรุนเหล่านี้มีคุณสมบัติในการ “ดูดซับ” (Adsorption) สารพิษ สารเคมี และก๊าซในทางเดินอาหาร
3. กลไกการทำงาน: ตัวช่วยดูดซับสารที่เป็นสาเหตุของอาการท้องเสีย และก๊ดูดซับก๊าซเพื่อบรรเทาอาการท้องอืดเฟ้อ
เมื่อเรารับประทาน Activated Charcoal เข้าไป ตัวยาจะทำงานเสมือน “แม่เหล็ก” ในระบบทางเดินอาหาร:
- สำหรับอาการท้องเสีย: ยาจะเข้าไปดูดซับสารพิษ (Toxins) ที่แบคทีเรียปล่อยออกมา รวมถึงเชื้อจุลินทรีย์บางชนิดที่เป็นสาเหตุของอาการท้องเสีย แล้วขับออกมาพร้อมกับอุจจาระ
- สำหรับอาการท้องอืด: ยาจะช่วยดูดซับก๊าซส่วนเกินที่ทำให้เรารู้สึกแน่นท้อง ช่วยลดอาการพะอืดพะอมและอาการท้องเฟ้อได้
4. ข้อควรรู้ในการใช้ Activated Charcoal เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุด ควรปฏิบัติดังนี้:
- ทานทันทีเมื่อมีอาการ: ยิ่งทานเร็วเท่าไหร่ ยิ่งช่วยดูดซับสารพิษก่อนที่ร่างกายจะดูดซึมเข้าไปได้มากขึ้น
- เว้นระยะห่างจากยาอื่น: เนื่องจาก Charcoal มีพลังในการดูดซับสูง หากคุณทานยาโรคประจำตัว ควรทานห่างจากการทาน Charcoal อย่างน้อย 2 ชม. เพื่อป้องกันไม่ให้ Charcoal ไปดูดซับตัวยาสำคัญเหล่านั้น
- สังเกตสีอุจจาระ: หลังจากทานยา อุจจาระจะมีสีดำ ซึ่งเป็นเรื่องปกติของตัวยาถ่าน ไม่เป็นอันตราย
5. สิ่งที่ควรทำควบคู่กันเมื่อท้องเสีย:
- จิบเกลือแร่ (ORS): เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
- ทานอาหารอ่อน: เช่น โจ๊กหรือข้าวต้ม งดนมและอาหารรสจัด
- พักผ่อนให้เพียงพอ: เพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูระบบขับถ่ายให้กลับมาเป็นปกติ
การมี Activated Charcoal ติดบ้านหรือพกติดตัวเวลาเดินทาง (Traveler’s Diarrhea) จึงเป็นทางเลือกที่ดีในการปฐมพยาบาลเบื้องต้น เพราะช่วยจัดการที่ต้นเหตุของอาการคือ “สารพิษและก๊าซ” เพราะเรื่องท้องเสียรอไม่ได้ เพื่อช่วยให้คุณรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดฝันได้ทันที
