เคยเป็นไหมครับ? จะพูดจะจาทีไรก็ต้อง “กระแอม” อยู่ในลำคอ จะนอนก็นอนไม่ได้เพราะอาการคันคอระยิบระยับเหมือนมีใครเอาขนไก่มาปั่นไว้ แถมพยายามจะไอออกมาก็เจอเจ้าเสมหะเหนียวๆ ติดหนึบอยู่ที่คอซะอย่างนั้น หรือบางคนเสมหะหมดไปแล้ว เหมือนอาการเริ่มจะดีขึ้น แต่กลับยังมีอาการไอแห้งๆ อยู่ ซึ่งดูเหมือนจะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่มันบั่นทอนคุณภาพชีวิตสุดๆ เลยนะครับ วันนี้ผมเลยอยากมาชวนคุยแบบเป็นกันเอง สรุปให้จบในที่เดียวว่าเราควรเลือกซื้อ ยาแก้ไอ คันคอ มีเสมหะ หรือยาแก้ไอแห้งแบบไหนถึงจะตรงจุด และมีเคล็ดลับดูแลตัวเองยังไงให้หายไวๆ แบบไม่ต้องพึ่งยาอย่างเดียว
ทำความเข้าใจก่อน ทำไมเราถึงไอ?
ก่อนจะไปดูเรื่องยา เรามาทำความเข้าใจร่างกายตัวเองนิดนึงครับ การไอจริงๆ แล้วคือ “กลไกการป้องกันตัว” ของร่างกายเรานะ เมื่อมีสิ่งแปลกปลอม ฝุ่นละออง หรือเชื้อโรคเข้ามาในทางเดินหายใจ หรือเมื่อร่างกายสร้างเมือก (เสมหะ) ออกมามากเกินไป ร่างกายก็จะสั่งให้เรา “ไอ” เพื่อขับเอาสิ่งเหล่านั้นออกไปนั่นเอง
แต่ที่มันทรมานคืออาการ “ระคายคอ” ครับ ส่วนใหญ่เกิดจากคอแห้งหรือมีการอักเสบเล็กๆ น้อยๆ พอคันปุ๊บเราก็ไอ พอไอถี่ๆ คอก็ยิ่งอักเสบ กลายเป็นวงจรอุบาทว์ที่ทำให้เราไม่หายซะที
ประเภทของ ยาแก้ไอ คันคอ และมีเสมหะ มีแบบไหนบ้าง
เวลาเดินเข้าไปในร้านยา เห็นขวดวางเรียงรายเป็นตับ อย่าเพิ่งหยิบสุ่มๆ นะครับ เพราะยาแก้ไอมีหลายประเภทมาก ถ้าเลือกผิดนอกจากจะไม่หายแล้ว อาจจะยิ่งทำให้เสมหะเหนียวข้นกว่าเดิมด้วย
1. ยาละลายเสมหะ (Mucolytics)
ตัวนี้คือพระเอกสำหรับคนที่มีเสมหะเหนียวข้นติดคอครับ หน้าที่ของมันคือไปทำลายโครงสร้างของเสมหะ ให้มัน “เหลว” ขึ้น พอเสมหะเหลวเราก็จะไอออกมาได้ง่ายขึ้นครับ
- ตัวยาที่คุ้นหู: Acetylcysteine (อะเซทิลซิสเทอีน) ซึ่งรูปแบบที่เป็นผงชงละลายน้ำ (ชนิดซอง) จะได้รับความนิยมที่สุด เพราะนอกจากจะเป็นยาละลายเสมหะประสิทธิภาพสูงแล้ว ตัวยา Acetylcysteine นี้ยังมีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระได้อีกด้วย เนื่องจากตัวยา Acetylcysteine เป็นสารตั้งต้นของกลูตาไธโอนที่ช่วยกำจัดอนุมูลอิสระในร่างกายได้ หรือจะเป็นตัวยา Ambroxol (แอมบรอกซอล) ที่เหมาะกับเสมหะสีเขียวที่มีแนวโน้มจะติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย เพราะตัวยาแอมบรอกซอลนี้มีคุณสมบัติในการช่วยเสริมประสิทธิภาพการออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียของยาปฏิชีวนะเมื่อรับประทานร่วมกัน
- เหมาะสำหรับ: คนที่มีเสมหะเยอะๆ รู้สึกเหมือนมีอะไรติดคอตลอดเวลา
2. ยาขับเสมหะ (Expectorants)
ยาประเภทนี้จะเข้าไปกระตุ้นให้ร่างกายสร้างน้ำออกมาในทางเดินหายใจมากขึ้น เพื่อไป “เจือจาง” เสมหะที่เหนียวๆ ให้หลุดออกมาง่ายขึ้น
- ตัวยาที่คุ้นหู ได้แก่ Ammonium Chloride, Sodium Citrate และ Guaifenesin
- เหมาะสำหรับ: ไอแบบมีเสมหะ และต้องการขับมันออกมา
3. ยาบรรเทาอาการไอ (Cough Suppressants / Antitussives)
ยาประเภทนี้จะไปกดศูนย์สั่งการไอในสมอง ทำให้เราไม่ไอ แต่ไม่แนะนำให้ใช้กับคนที่มีเสมหะเยอะ ซึ่งกลุ่มยาเหล่านี้แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาทุกครั้ง
- ตัวยาที่คุ้นหู ได้แก่ Dextromethorphan, Levodropropizine และ Butamirate Citrate
- เหมาะสำหรับ: คนที่ไอแห้งๆ (Dry Cough) ไม่มีเสมหะเลย และไอจนนอนไม่ได้เท่านั้น
5 เคล็ด (ไม่) ลับ ดูแลตัวเองเมื่อ คันคอ มีเสมหะ
นอกจากกินยาแล้ว การดูแลตัวเองแบบ “Home Remedy” หรือวิธีธรรมชาติ เป็นอะไรที่ช่วยส่งเสริมกันได้ดีมากครับ บางทีได้ผลดีกว่ายาแผนปัจจุบันบางตัวซะอีก
1. ดื่มน้ำอุ่น… คือที่สุด!
ผมไม่ได้พูดเล่นนะ น้ำอุ่นคือ “ยาละลายเสมหะ” ที่ดีที่สุดและถูกที่สุดในโลก การจิบน้ำอุ่นบ่อยๆ จะช่วยให้ลำคอชุ่มชื้น ลดการระคายเคือง และช่วยให้เสมหะไม่เหนียวข้น ใครที่คันคอแนะนำให้จิบไปเรื่อยๆ ทั้งวันครับ
2. น้ำผึ้งผสมมะนาว (สูตรอมตะ)
- น้ำผึ้ง: มีฤทธิ์ช่วยเคลือบคอ ลดการอักเสบ และมีสารต้านอนุมูลอิสระ
- มะนาว: วิตามินซีสูง และกรดในมะนาวช่วยกัดเสมหะได้ดี
- วิธีทำ: ผสมน้ำอุ่น 1 แก้ว + น้ำผึ้ง 1-2 ช้อนโต๊ะ + มะนาวครึ่งซีก จิบตอนตื่นนอนหรือก่อนนอน ช่วยให้คอโล่งขึ้นเยอะเลยครับ
3. กลั้วคอด้วยน้ำเกลือ
ใช้เกลือแกงธรรมดาเนี่ยแหละครับ ประมาณครึ่งช้อนชา ผสมน้ำอุ่น 1 แก้ว แล้วเอามากลั้วคอ (ให้ถึงโคนลิ้นนะ) น้ำเกลือจะช่วยฆ่าเชื้อโรค ลดอาการบวมของเนื้อเยื่อในลำคอ และช่วยล้างเสมหะที่ติดอยู่ให้หลุดไป
4. งดของทอด ของมัน และน้ำเย็น
ข้อนี้ขัดใจสายกินหน่อยนะ แต่ช่วงที่ คันคอ มีเสมหะ ร่างกายเราจะไวต่อสิ่งเร้ามาก ของทอดและของมันจะยิ่งกระตุ้นให้เกิดเสมหะและอาการอักเสบ ส่วนน้ำเย็นจะทำให้หลอดลมหดตัวและเสมหะเหนียวขึ้น ทนเอาหน่อยครับ หายแล้วค่อยจัดเต็ม!
5. ใช้ยาพ่นคอที่มีส่วนผสมจากธรรมชาติ
เดี๋ยวนี้มีสเปรย์พ่นคอที่ทำจากสารสกัดธรรมชาติเยอะมาก เช่น สารสกัดจากเปลืองมังคุด (Mangosteen Extract), คาโมมายล์ หรือเปปเปอร์มินต์ พวกนี้ช่วยลดอาการคันคอได้ดีมาก แถมยังปลอดภัย ใช้ได้บ่อยครั้งโดยไม่ต้องกังวลเรื่องดื้อยา
เมื่อไหร่ที่ควรไปหาหมอ?
ถึงแม้เราจะหาซื้อ ยาแก้ไอ ลดเสมหะ มาทานเองได้ แต่ถ้าเจอสัญญาณเตือน (Red Flags) เหล่านี้ ผมแนะนำว่าอย่าชะล่าใจครับ รีบไปหาคุณหมอดีกว่า:
- ไอติดต่อกันนานเกิน 2-3 สัปดาห์ (อาจเป็นสัญญาณของโรคหอบหืด หรือกรดไหลย้อน)
- เสมหะมีสีเปลี่ยนไป เช่น เป็นสีเขียวเข้ม สีเหลืองจัด หรือมีเลือดปน
- มีอาการเหนื่อยหอบ หายใจลำบาก หรือหายใจมีเสียงวี๊ด
- มีไข้สูงร่วมด้วย
- เจ็บหน้าอกเวลาไอ
อาการไอและมีเสมหะ ไม่ใช่เรื่องที่ต้องทนครับ แค่เราเข้าใจว่าอาการของเราเป็นแบบไหน เลือกยาให้ตรงกับอาการ (ละลายเสมหะ vs ขับเสมหะ) และที่สำคัญที่สุดคือ “ดื่มน้ำให้เพียงพอและพักผ่อน”
จำไว้นะครับว่า ร่างกายเราเก่งมาก เขากำลังพยายามรักษาตัวเองอยู่ เราแค่ช่วยสนับสนุนด้วยการเลือกสิ่งดีๆ ยาแก้ไอ คันคอ มีเสมหะ เข้าไปช่วยเสริมทัพ เพื่อให้หายจากอาการ ได้ไวๆ กลับมาคุยเก่ง หัวเราะเสียงดังได้เหมือนเดิมนะครับ ด้วยความหวังดีจากเกร๊ทเตอร์ฟาร์ม่า
ข้อมูลนี้เป็นการให้ความรู้เบื้องต้น หากคุณมีโรคประจำตัวหรือกำลังตั้งครรภ์ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนซื้อยาทุกครั้งนะครับ ด้วยความห่วงใยครับ